{"id":102,"date":"2020-03-03T17:14:24","date_gmt":"2020-03-03T16:14:24","guid":{"rendered":"http:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/?p=102"},"modified":"2024-01-01T19:06:39","modified_gmt":"2024-01-01T18:06:39","slug":"andriej-rublow-scena-zdrady-malego-ksiecia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2020\/03\/03\/andriej-rublow-scena-zdrady-malego-ksiecia\/","title":{"rendered":"Andriej Rublow \u2013 Scena zdrady Ma\u0142ego Ksi\u0119cia"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/iHiLINH9mFY\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><\/iframe><\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Seweryn Ku\u015bmierczyk<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\"><b><i>ANDRIEJ RUBLOW<\/i> \u2013 SCENA ZDRADY MA\u0141EGO KSI\u0118CIA<\/b><\/p>\n<p class=\"p3\">Pierwsze uj\u0119cie w drugiej cz\u0119\u015bci <i>Andrieja Rublowa<\/i>. Jest wczesny ranek. Nad rzek\u0105 roz\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 obozem dru\u017cyna Ma\u0142ego Ksi\u0119cia. Lekki wiatr sprawia, \u017ce dymy z ognisk wolno przesuwaj\u0105 si\u0119 lewo. Obraz z kamery ustawionej na drugim brzegu rzeki pokazuje stan oczekiwania. Przebiegaj\u0105ca poziomo linia horyzontu dzieli pole kadru na dwie cz\u0119\u015bci. Linia horyzontu? Nie, \u015bwiat uj\u0119ty w kadrze nie zawiera horyzontu, podobnie jak nie spos\u00f3b dostrzec w nim obrazu nieba. Jest ziemia spowita dymem z ognisk i brzeg rzeki. Drzewa odbijaj\u0105 si\u0119 w wodzie i cho\u0107 przez chwil\u0119 mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce w nurcie rzeki odbija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niebo, wra\u017cenie to jest z\u0142udne. Brzeg rzeki pojawia si\u0119 zamiast linii horyzontu. Drzewa k\u0142ad\u0105 si\u0119 ciemnymi cieniami w d\u00f3\u0142, odbijaj\u0105 si\u0119 w rzece jak w z\u0142owieszczym zwierciadle. W zawartej w kadrze przestrzeni niebo jest nieobecne. Jest ziemia, zajmuj\u0105ca w tradycyjnych wyobra\u017ceniach miejsce \u015brodkowe pomi\u0119dzy niebem a piek\u0142em. Jest te\u017c sfera zajmuj\u0105ca doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kadru, przywo\u0142uj\u0105ca skojarzenie z symbolicznymi za\u015bwiatami, w kt\u00f3rych przebywaj\u0105 z\u0142e moce. Pozbawiony nieba krajobraz niepokoi, podobne odczucia mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wzbudza\u0107 pora dnia. \u015awit to czas przej\u015bcia pomi\u0119dzy noc\u0105 a dniem, pora zmaga\u0144 si\u0142 dobra i z\u0142a.<\/p>\n<p class=\"p3\">Zamkni\u0119ta w obrazie przestrze\u0144 i widoczny w kadrze powolny ruch w lewo sprawiaj\u0105, \u017ce nacechowanie znaczeniowe otrzymuje d\u00f3\u0142 obrazu i jego lewa strona. W doznaniach wzrokowych takie roz\u0142o\u017cenie ci\u0119\u017caru kompozycyjnego wi\u0105\u017ce si\u0119 z poczuciem ci\u0119\u017cko\u015bci i poddania przyci\u0105ganiu ziemskiemu, kojarzy z bierno\u015bci\u0105 i uleg\u0142o\u015bci\u0105. Przesuwaj\u0105ce si\u0119 w lewo opary mgie\u0142 i dym z ognisk sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, jakby pokonywa\u0142y przestrze\u0144 z trudem, przezwyci\u0119\u017caj\u0105c niewidzialny, lecz realnie istniej\u0105cy op\u00f3r.<\/p>\n<p class=\"p3\">Oto przestrze\u0144 zdrady. Widz nie zna jeszcze przebiegu wydarze\u0144. Jednak nadchodz\u0105cy dramat jest obecny w uj\u0119ciu od pierwszych chwil. Czy w tak pokazanej przestrzeni mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 nieszcz\u0119\u015bcie? G\u0142os puszczyka, rozbrzmiewaj\u0105cy w przestrzeni d\u017awi\u0119kowej uj\u0119cia nieomal r\u00f3wnocze\u015bnie z pojawieniem si\u0119 obrazu, tu\u017c po ci\u0119ciu monta\u017cowym oddzielaj\u0105cym uj\u0119cie od planszy otwieraj\u0105cej drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 filmu, zdaje si\u0119 to potwierdza\u0107.<\/p>\n<p class=\"p3\">W pocz\u0105tkowym fragmencie uj\u0119cia w przestrzeni kadru dominuje bia\u0142y namiot, w kt\u00f3rym zapewne czeka Ma\u0142y Ksi\u0105\u017c\u0119. Namiot zosta\u0142 usytuowany po lewej stronie kadru. Wok\u00f3\u0142 niego majacz\u0105 sylwetki koni i ludzi. Bia\u0142a plama namiotu jest zr\u00f3wnowa\u017cona w polu kadru przez ciemne drzewo, usytuowane na prawo od poprowadzonej przez \u015brodek wertykalnej osi obrazu. Kadr zosta\u0142 zbudowany zgodnie z zasad\u0105 z\u0142otego podzia\u0142u. Dominuj\u0105ce elementy r\u00f3wnowa\u017c\u0105 si\u0119 wzajemnie. Niespodziewanie rozlega si\u0119 okrzyk:<\/p>\n<p class=\"p3\"><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>\u2013<i> Kniaziu! Tatarzy jad\u0105!<\/i><\/p>\n<p class=\"p3\"><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>\u2013<i> Zbieraj wszystkich! S\u0142yszysz?<\/i><\/p>\n<p class=\"p3\">Jeden z dru\u017cynnik\u00f3w Ma\u0142ego Ksi\u0119cia podbiega do brzegu rzeki. Patrzy w stron\u0119, z kt\u00f3rej nadje\u017cd\u017caj\u0105 Tatarzy. Stoi dok\u0142adnie w centrum obrazu, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b zostaje okre\u015blone.<\/p>\n<p class=\"p3\">W obozie podnosi si\u0119 szum. S\u0142ycha\u0107 o\u017cywione g\u0142osy, ruch, r\u017cenie koni. Dru\u017cynnik, kt\u00f3ry przez chwil\u0119 sta\u0142 nad rzek\u0105, wraca do pozosta\u0142ych. Do brzegu rzeki podbiega teraz pies. Mo\u017ce zosta\u0142 pobudzony przez gwar, kt\u00f3ry podni\u00f3s\u0142 si\u0119 nagle w obozie, a mo\u017ce \u2014 jak to zawsze bywa u Tarkowskiego<span class=\"s1\"> \u2013<\/span> bierze udzia\u0142 w tym zdarzeniu jako integralna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata obecnego w obrazie filmowym. Prze\u017cywa to, co ma si\u0119 wydarzy\u0107 na r\u00f3wni z lud\u017ami i okazuj\u0105cymi zdenerwowanie ko\u0144mi. Pies nie zatrzymuje si\u0119 jednak, tak jak zrobi\u0142 to wcze\u015bniej cz\u0142owiek, w centralnym miejscu kadru. Staje z prawej strony, u podn\u00f3\u017ca drzewa, naruszaj\u0105c tym samym panuj\u0105c\u0105 w kadrze r\u00f3wnowag\u0119.<\/p>\n<p class=\"p3\">Kamera niemal niezauwa\u017calnie wykonuje panoram\u0119 w prawo. Drzewo i pies znajduj\u0105 si\u0119 teraz dok\u0142adnie po\u015brodku kadru. Pie\u0144 drzewa i skierowane ku g\u00f3rze konary odbijaj\u0105 si\u0119 w wodzie. Obraz filmowy otrzyma\u0142 punkt centralny. Jest on wyznaczony przez lini\u0119 brzegu i sylwetk\u0119 drzewa wraz z jego odbiciem w wodzie. W taki spos\u00f3b zosta\u0142y utworzone horyzontalna i wertykalna o\u015b kadr. Ruch kamery przywr\u00f3ci\u0142 zak\u0142\u00f3con\u0105 na moment r\u00f3wnowag\u0119. Zarazem zdarzy\u0142o si\u0119 co\u015b wa\u017cniejszego. Usytuowanemu teraz w centrum drzewu zosta\u0142o nadane znaczenie symboliczne. Si\u0119gaj\u0105c swym wierzcho\u0142kiem ku g\u00f3rze, a dzi\u0119ki odbiciu w wodzie schodz\u0105c ku do\u0142owi, staje si\u0119 ono czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko osi\u0105 wertykaln\u0105 obrazu. Drzewo staje si\u0119 osi\u0105 kosmiczn\u0105, zostaje mu przypisane znaczenie symboliczne.<\/p>\n<p class=\"p3\">W tak wyznaczonej przestrzeni, wobec symbolicznej osi \u015bwiata, ma sw\u00f3j pocz\u0105tek akt zdrady. Pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatarzy. Zjawiaj\u0105 si\u0119 w kadrze w spos\u00f3b najmniej spodziewany Wje\u017cd\u017caj\u0105 na koniach&#8230;, od do\u0142u, z prawej strony ekranu. S\u0105 na tym samym brzegu rzeki, na kt\u00f3rym stoi kamera. Pojawiaj\u0105 si\u0119 na pierwszym planie, zas\u0142aniaj\u0105 ciemnymi strojami nieomal ca\u0142\u0105 przestrze\u0144. Jeden z Tatar\u00f3w kieruje koniem w taki spos\u00f3b, \u017ce jego g\u0142owa balansuje przez d\u0142u\u017cszy czas w centrum kadru. G\u0142ow\u0119 Tatara chroni a zarazem ozdabia he\u0142m z wystaj\u0105cymi po obu stronach rogami. Cho\u0107 ruch je\u017ad\u017aca wydaje si\u0119 naturalny i trudno dostrzec starania re\u017cysera zmierzaj\u0105ce do \u015bwiadomego wykorzystania pojawiaj\u0105cej si\u0119 w obrazie symboliki, to jednak trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce Ma\u0142y Ksi\u0105\u017c\u0119 got\u00f3w jest dla pokonania brata sprzymierzy\u0107 si\u0119 nawet z diab\u0142em.<\/p>\n<p class=\"p3\">Fragment z ksi\u0105\u017cki Seweryna Ku\u015bmierczyka, <i>Ksi\u0119ga film\u00f3w Andrieja Tarkowskiego<\/i>, Warszawa 2012, s. 149-151.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Seweryn-Kus\u0301mierczyk-Andriej-Rublow.-Scena-zdrady-Ma\u0142ego-Ksie\u0328cia.pdf\" rel=\"attachment wp-att-195\">Seweryn Kus\u0301mierczyk, Andriej Rublow. Scena zdrady Ma\u0142ego Ksie\u0328cia<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ufeff Seweryn Ku\u015bmierczyk ANDRIEJ RUBLOW \u2013 SCENA ZDRADY MA\u0141EGO KSI\u0118CIA Pierwsze uj\u0119cie w drugiej cz\u0119\u015bci Andrieja Rublowa. Jest wczesny ranek. Nad rzek\u0105 roz\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 obozem dru\u017cyna Ma\u0142ego Ksi\u0119cia. Lekki wiatr sprawia, \u017ce dymy z ognisk wolno przesuwaj\u0105 si\u0119 lewo. Obraz z kamery ustawionej na drugim brzegu rzeki pokazuje stan oczekiwania. Przebiegaj\u0105ca poziomo linia horyzontu dzieli [&hellip;]<\/p>\n<a class=\"read-more-link\" href=\" https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2020\/03\/03\/andriej-rublow-scena-zdrady-malego-ksiecia\/ \">Read more<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":656,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":197,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions\/197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}