{"id":118,"date":"2020-03-03T17:24:54","date_gmt":"2020-03-03T16:24:54","guid":{"rendered":"http:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/?p=118"},"modified":"2024-01-01T19:03:10","modified_gmt":"2024-01-01T18:03:10","slug":"awanturnik-animowany-blitzkrieg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2020\/03\/03\/awanturnik-animowany-blitzkrieg\/","title":{"rendered":"Awanturnik. Bajkowa propaganda"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/xt0SbnONlq4\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Micha\u0142 Mr\u00f3z<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\"><b><i>Awanturnik<\/i>. Animowany Blitzkrieg<\/b><\/p>\n<p class=\"p1\">Jedn\u0105 z animacji realizuj\u0105cych \u201ebajkow\u0105 propagand\u0119\u201d jest film Hansa Helda <i>Awanturnik (Der St\u00f6renfried<\/i>, re\u017c. Hans Held, 1940). Premiera filmu odby\u0142a si\u0119 podczas Biennale w Wenecji w 1941 roku. Film pr\u00f3cz normalnej dystrybucji w kinach zosta\u0142 tak\u017ce przekazany do wojskowych kin polowych z przeznaczeniem do prezentacji \u017co\u0142nierzom niemieckim. Tytu\u0142owym awanturnikiem w animacji jest lis, kt\u00f3ry zak\u0142\u00f3ca spokojne \u017cycie le\u015bnych zwierz\u0105t. Jednak dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy i zaanga\u017cowaniu wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w lasu zostaje wyp\u0119dzony. Uj\u0119cie rozpoczynaj\u0105ce film prezentuje miejsce oraz czas rozgrywania si\u0119 wydarze\u0144, a zawarta w nim panorama przedstawia bohater\u00f3w animacji. \u015apiew ptak\u00f3w oraz budz\u0105ce si\u0119 ze snu zwierz\u0119ta sugeruj\u0105, \u017ce akcja dzieje si\u0119 o poranku. Pierwszy kadr filmu stanowi wyra\u017ane nawi\u0105zanie do pejza\u017cu w malarstwie niemieckiego romantyzmu, zawiera przy tym cechy, kt\u00f3re by\u0142y wskazywane przez nazist\u00f3w jako elementy typowo niemieckiego krajobrazu: las drzew iglastych, rzeka oraz krajobraz wysokich g\u00f3r. Kolorystyka przestrzeni w ca\u0142ym filmie utrzymana jest w br\u0105zach i b\u0142\u0119kitach, czyli odcieniach natury. Kamera poruszaj\u0105ca si\u0119 w d\u00f3\u0142 i w prawo wprowadza widz\u00f3w w g\u0119stwin\u0119 lasu i przedstawia jego mieszka\u0144c\u00f3w: wiewi\u00f3rk\u0119, motyle, m\u0142ode zaj\u0105ce. Panorama prezentuje widzom bogactwo lasu i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 zwierz\u0105t, kt\u00f3re w nim mieszkaj\u0105.<\/p>\n<p class=\"p1\">G\u0142\u00f3wnym antagonist\u0105 zaburzaj\u0105cym \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w lasu jest lis. W symbolice pochodz\u0105cej z bajek europejskich list cz\u0119sto przedstawiany jest jako symbol \u201eoszustwa, z\u0142odziejstwa, fa\u0142szu, ob\u0142udy, pochlebstwa, krwio\u017cerczo\u015bci, tch\u00f3rzostwa, niewdzi\u0119czno\u015bci, egoizmu, m\u015bciwo\u015bci, z\u0142o\u015bliwo\u015bci, czy \u017car\u0142oczno\u015bci\u201d. U Helda jest okre\u015blony w podobny spos\u00f3b. Jego pojawieniu si\u0119 w lesie towarzyszy ci\u0119\u017cka basowa muzyka, odmienna od weso\u0142ej i melodyjnej muzyki le\u015bnego \u017cycia. Z kolei jego czerwona marynarka wyra\u017anie kontrastuje z kolorystk\u0105 lasu. Jest przedstawiony jako wyj\u0105tkowy tch\u00f3rz. Jego ofiarami staj\u0105 si\u0119 najbardziej niewinni i najs\u0142absi mieszka\u0144cy lasu, czyli bawi\u0105ce si\u0119 ma\u0142e zaj\u0105czki. Jeden z nich l\u0105duje w podziemnym wi\u0119zieniu, gdzie widniej\u0105 oznaki okrucie\u0144stwa lisa \u2013 top\u00f3r op\u0142ywaj\u0105cy krwi\u0105 i nagie ko\u015bci zjedzonych ofiar. Posta\u0107 lisa mo\u017ce by\u0107 symbolicznym przedstawieniem r\u00f3\u017cnego rodzaju wrog\u00f3w, z kt\u00f3rymi w tamtym czasie musia\u0142a zmaga\u0107 si\u0119 III Rzesza. Mog\u0105 to by\u0107 \u017bydzi, kt\u00f3rzy od pocz\u0105tku rz\u0105d\u00f3w Hitlera uwa\u017cani byli za wroga numer jeden. W 1940 roku<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>nie podj\u0119to jeszcze decyzji o \u201eostatecznym rozwi\u0105zaniu kwestii \u017cydowskiej\u201d, a wi\u0119c film by\u0142 nadal aktualny pod wzgl\u0119dem propagowania nastroj\u00f3w anty\u017cydowskich. Z kolei dzia\u0142ania militarne skierowane przeciwko lisowi sugerowa\u0142yby, \u017ce mo\u017ce on by\u0107 symbolem \u00f3wczesnych wojennych wrog\u00f3w III Rzeszy, czyli przede wszystkim Wielkiej Brytanii. Najbardziej prawdopodobne wydaje si\u0119 jednak, \u017ce posta\u0107 lisa odnosi si\u0119 do wrog\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 zagra\u017ca\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu od wewn\u0105trz \u2013 do szpieg\u00f3w i sabota\u017cyst\u00f3w. Sugerowa\u0142by to fakt, \u017ce lis to zwierz\u0119 le\u015bne, nie jest wi\u0119c obcy w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym pope\u0142nia swoje zbrodnie.<\/p>\n<p class=\"p1\">Wskazywa\u0142by na to r\u00f3wnie\u017c plakat propagandowy, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 w pomieszczeniu biura informacji w siedzibie kompanii je\u017cy. Widnieje na nim napis \u201eWr\u00f3g ci\u0119 s\u0142yszy\u201d (\u201eFeind h\u00f6rt mit\u201d), kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do krajowej kampanii III Rzeszy trwaj\u0105cej przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119, skierowanej do spo\u0142ecze\u0144stwa, w celu obrony kraju przed szpiegostwem i sabota\u017cem. Kampania by\u0142a promowana poprzez plakaty, tygodniki (np. \u201eDer St\u00fcrmer\u201d), kr\u00f3tkie filmy oraz kroniki wy\u015bwietlane w kinach przed seansami. Film Helda by\u0142 wi\u0119c tak\u017ce cz\u0119\u015bci\u0105 tej kampanii. Na plakacie umieszczonym w filmie odnale\u017a\u0107 mo\u017cna te same elementy, kt\u00f3re by\u0142y obecne w plakatach rozwieszanych na ulicach. Gest przytkni\u0119tego palca do ust wykonuje jeden z \u201eje\u017cowych\u201d \u017co\u0142nierzy. Ma on ostrzega\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo przed zbyt pochopnym wypowiadaniem informacji, kt\u00f3re mog\u0142yby dosta\u0107 si\u0119 w r\u0119ce wrog\u00f3w. Na plakacie przedstawionym w animacji dodano r\u00f3wnie\u017c wizerunek wroga, czyli w\u0142a\u015bnie lisa. Na symbolik\u0119 lisa jako wewn\u0119trznego wroga wskazywa\u0142oby r\u00f3wnie\u017c spostrze\u017cenie ameryka\u0144skiego badacza Williama Moritza. Wed\u0142ug niego w tytule filmu Helda zawarte jest odwo\u0142anie do popularnego w tamtym okresie plakatu Hitlerjugend, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142 \u201eWyp\u0119dzi\u0107 wszystkich awanturnik\u00f3w!\u201d (\u201eHinaus mit allen St\u00f6renfrieden!\u201d). Nie mo\u017cna jednak zaw\u0119zi\u0107 grona odbiorc\u00f3w tego filmu tylko do cz\u0142onk\u00f3w nazistowskiej m\u0142odzie\u017c\u00f3wki. W latach czterdziestych film animowany nie by\u0142 jeszcze jednoznacznie postrzegany jako gatunek dla dzieci. Re\u017cyser kieruje wi\u0119c przekaz do og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa niemieckiego w ramach walki na froncie domowym.<\/p>\n<p class=\"p1\">Fabu\u0142a filmu, pod \u201eprzykrywk\u0105\u201d prostej bajki o zwierz\u0119tach, odwo\u0142uje si\u0119 do nazistowskiej ideologii narodowej wsp\u00f3lnoty. Ka\u017cde zwierz\u0119 w lesie ma swoje zadanie, kt\u00f3re pomaga w osi\u0105gni\u0119ciu wsp\u00f3lnego celu. Wykonuj\u0105c czynno\u015bci, do kt\u00f3rych ma najwi\u0119ksze predyspozycje, ka\u017cdy z mieszka\u0144c\u00f3w d\u0105\u017cy do pokonania wroga. Sroka jako pierwsza zauwa\u017ca lisa i alarmuje przed nim innych, a co istotne od razu kieruje si\u0119 do reprezentanta w\u0142adz \u2013 posterunkowego policji. Jest to przyk\u0142ad promowanej przez nazist\u00f3w postawy donosicielstwa, kt\u00f3ra mia\u0142a sprzyja\u0107 kontroli obywateli. Z kolei wiewi\u00f3rka obserwuje z wysoko\u015bci lisa i daje, za pomoc\u0105 chor\u0105giewek, znaki je\u017cowemu dow\u00f3dcy by ten by\u0142 got\u00f3w do strza\u0142u. Je\u017ce korzystaj\u0105ce ze swoich ostrych kolc\u00f3w staj\u0105 si\u0119 \u017cywymi pociskami. Ptaki pomagaj\u0105 w podawaniu liny, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie ci\u0105gn\u0105 wi\u0119ksi mieszka\u0144cy. Nawet epizodyczna posta\u0107 kury znosi na zawo\u0142anie jaja, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do ostatecznego sukcesu. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce ostatni cios, kt\u00f3ry zabija lisa nie zostaje wymierzony przez specjalnie wys\u0142ane wojsko os oraz je\u017cy, ale w\u0142a\u015bnie przez mieszka\u0144c\u00f3w. Mechanizm sznura, kt\u00f3ry razem ci\u0105gn\u0105 jest metafor\u0105 ich wsp\u00f3lnego wysi\u0142ku. Za jego pomoc\u0105 na g\u0142ow\u0119 wroga spada ogromny g\u0142az, kt\u00f3ry staje si\u0119 symbolicznym odzwierciedleniem si\u0142y jak\u0105 dysponuje wsp\u00f3lnota zwierz\u0105t. Wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107 jest szczeg\u00f3lnie dobrze widoczna w uj\u0119ciach zbiorowych, kiedy ca\u0142y ekran wype\u0142niony jest przez zwierz\u0119ta reaguj\u0105ce w ten sam spos\u00f3b. Ciesz\u0105 si\u0119 gdy widz\u0105 rych\u0142\u0105 przegran\u0105 lisa, a czuj\u0105 strach gdy lis atakuje. S\u0105 bohaterem zbiorowym, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142dzieli nie tylko dzia\u0142ania, ale tak\u017ce emocje i stany ducha. Dodatkowo zwierz\u0119ta s\u0105 silnie zwi\u0105zane z miejscem, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 i w kt\u00f3rego obronie staj\u0105. Jest to dobrze widoczne w ich kolorystyce, kt\u00f3r\u0105 cechuje, podobne jak w przypadku scenografii, du\u017ca ilo\u015b\u0107 br\u0105z\u00f3w i b\u0142\u0119kit\u00f3w. S\u0105 one integralnym, niekiedy wr\u0119cz zlewaj\u0105cym si\u0119 elementem le\u015bnego krajobrazu. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"p1\">Niezwykle ciekawymi sekwencjami filmu Helda pod wzgl\u0119dem zar\u00f3wno formalnym, jak i fabularnym, s\u0105 te, kt\u00f3re pokazuj\u0105 poruszaj\u0105ce si\u0119 oraz atakuj\u0105ce armie os oraz je\u017cy. Te fragmenty filmu maj\u0105 bardzo rytmiczny charakter, zar\u00f3wno w warstwie wizualnej jak i d\u017awi\u0119kowej. Rytm porz\u0105dkuje i systematyzuje nast\u0119puj\u0105ce po sobie uj\u0119cia: plan og\u00f3lny wylatuj\u0105cych os, lec\u0105ce osy widziane z \u017cabiej perspektywy, plan og\u00f3lny maszeruj\u0105cych je\u017cy, przeskakuj\u0105ce je\u017ce widziane z \u017cabiej perspektywy. Rytm jest tak\u017ce narz\u0119dziem do stworzenia z grupy odr\u0119bnych element\u00f3w wsp\u00f3lnej ca\u0142o\u015bci. Ruch formacji wojskowych z\u0142o\u017conych z pojedynczych \u017co\u0142nierzy tworzy r\u00f3\u017cne figury geometryczne: linie, tr\u00f3jk\u0105ty i okr\u0119gi. Podkre\u015bla to znaczenie wsp\u00f3lnoty. Jednostka staje si\u0119 jedynie elementem wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej musi si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107. Podobne efekty powstawa\u0142y podczas bardzo popularnych w III Rzeszy marszy, gdzie setki tysi\u0119cy os\u00f3b nios\u0142o razem zapalone pochodnie tworz\u0105c okre\u015blone kszta\u0142ty i symbole.<\/p>\n<p class=\"p3\"><span class=\"s1\">Fragment artyku\u0142u Micha\u0142a Mroza <\/span><i>Posta\u0107 animowana na propagandowym froncie II wojny \u015bwiatowej<\/i>, w: <i>Antropologia postaci w dziele filmowym<\/i>, pod red. naukow\u0105 S. Ku\u015bmierczyka, Warszawa 2015, s. 377-380.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Micha\u0142-Mro\u0301z-Animowany-Blitzkrieg.pdf\" rel=\"attachment wp-att-221\">Micha\u0142 Mro\u0301z, Animowany Blitzkrieg<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Micha\u0142 Mr\u00f3z Awanturnik. Animowany Blitzkrieg Jedn\u0105 z animacji realizuj\u0105cych \u201ebajkow\u0105 propagand\u0119\u201d jest film Hansa Helda Awanturnik (Der St\u00f6renfried, re\u017c. Hans Held, 1940). Premiera filmu odby\u0142a si\u0119 podczas Biennale w Wenecji w 1941 roku. Film pr\u00f3cz normalnej dystrybucji w kinach zosta\u0142 tak\u017ce przekazany do wojskowych kin polowych z przeznaczeniem do prezentacji \u017co\u0142nierzom niemieckim. Tytu\u0142owym awanturnikiem w [&hellip;]<\/p>\n<a class=\"read-more-link\" href=\" https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2020\/03\/03\/awanturnik-animowany-blitzkrieg\/ \">Read more<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":648,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":271,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions\/271"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}