{"id":122,"date":"2020-03-03T17:27:07","date_gmt":"2020-03-03T16:27:07","guid":{"rendered":"http:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/?p=122"},"modified":"2024-01-01T19:02:18","modified_gmt":"2024-01-01T18:02:18","slug":"wiklinowy-kosz-animowany-manifest-wolnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2020\/03\/03\/wiklinowy-kosz-animowany-manifest-wolnosci\/","title":{"rendered":"<i>Wiklinowy kosz<\/i>. Animowany manifest wolno\u015bci"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/V6YxlcxUPi4\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p class=\"p3\"><i>Wiklinowy kosz <\/i>to film Miros\u0142awa Kijowicza z 1967 roku, kt\u00f3ry ma niejednoznaczn\u0105 wymow\u0119, a\u00a0przy tym wzbudza polityczne kontrowersje. Sam autor interpretuje go jako \u201ekonflikt pokole\u0144, spraw\u0119 m\u0142odo\u015bci i staro\u015bci, gdy tak si\u0119 dzieje, \u017ce ten sam fakt interpretowany przez ludzi r\u00f3\u017cnych pokole\u0144 daje inny rezultat my\u015blowy\u201d. Wed\u0142ug re\u017cysera mamy wi\u0119c do czynienia ze relacjami mi\u0119dzyludzkimi, kt\u00f3re doprowadzaj\u0105 do tragedii \u2013 w\u00a0ostatniej scenie starzec zostaje rozcz\u0142onkowany (zabity) przez swoje dzieci.<\/p>\n<p class=\"p3\">Inne spojrzenie na film ukazuje Andrzej Kossakowski w ksi\u0105\u017cce<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span><i>Polski film animowany 1945-1974<\/i> pisz\u0105c, \u017ce \u201emo\u017cna w tym filmie doszukiwa\u0107 si\u0119 aluzji B\u00f3g \u2013 cz\u0142owiek\u201d, a tak\u017ce interpretuje go szerzej jako ukazanie procesu stworzenia i jego nast\u0119pstw.<\/p>\n<p class=\"p3\">Z kolei Pawe\u0142 Sitkiewicz wskazuje, \u017ce \u201epolityczna wymowa filmu wydaje si\u0119 a\u017c nazbyt oczywista\u201d. Ta ostatnia my\u015bl jest najbardziej trafna, zw\u0142aszcza je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119, \u017ce Kijowicz cz\u0119sto pod wierzchni\u0105, uniwersaln\u0105 warstw\u0105 filmu ukrywa\u0142 sedno, kt\u00f3re mo\u017cna zg\u0142\u0119bi\u0107 dopiero gdy zna si\u0119 polityczny kontekst czas\u00f3w PRL-u.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span><\/p>\n<p class=\"p3\">Postaci\u0105 kluczow\u0105 dla filmu jest starzec. Na nim jest skoncentrowana uwaga widza na pocz\u0105tku i w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci filmu. Wed\u0142ug Witolda Giersza \u201ecenzura w g\u0142\u00f3wnym bohaterze \u2013 nosz\u0105cym sumiaste w\u0105sy treserze marionetek, kt\u00f3re w finale buntuj\u0105 si\u0119 przeciwko swojemu stw\u00f3rcy \u2013 dopatrzy\u0142a si\u0119 karykatury J\u00f3zefa Stalina\u201d. W tej nieco paranoicznej my\u015bli cenzor\u00f3w mo\u017ce ukrywa\u0107 si\u0119 du\u017co prawdy. Posta\u0107 starca oczywi\u015bcie niekoniecznie musi oznacza\u0107 posta\u0107 radzieckiego dyktatora, ale mo\u017ce by\u0107 symbolem komunizmu, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Polski ze wschodu. Wida\u0107 to dobrze w pierwszej scenie filmu, kiedy bohater dociera do drzwi ozdobionych kolumnami z prawej strony (tzn. ze wschodu). Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pustynny krajobraz, kt\u00f3ry jest t\u0142em dla napis\u00f3w pocz\u0105tkowych. Mo\u017ce on by\u0107 symbolem pogorzeliska po II wojnie \u015bwiatowej \u2013 pustki w powojennej Polsce, w kt\u00f3r\u0105 wpisa\u0142 si\u0119 system komunistyczny.<\/p>\n<p class=\"p3\">Warto sobie jednak zada\u0107 pytanie dlaczego akurat chodzi o Polsk\u0119, a nie o inny kraj bloku wschodniego albo o og\u00f3\u0142 ludzko\u015bci? Pierwszy pow\u00f3d jest b\u0142ahy \u2013 film zosta\u0142 wyprodukowany w Polsce, Kijowicz jest Polakiem, a peerelowski system by\u0142 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em jego inspiracji, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie w nim Kijowicz \u017cy\u0142 i tworzy\u0142. Marcin\u00a0Gi\u017cycki zauwa\u017ca oczywiste pokrewie\u0144stwo mi\u0119dzy charakterystycznymi ludzikami w\u00a0filmach Kijowicza, a \u201ewizerunkiem mitycznego, statycznego Polaka, kt\u00f3ry stworzy\u0142 Mro\u017cek, a rozpropagowa\u0142 Krauze\u201d.<\/p>\n<p class=\"p3\">Drugi pow\u00f3d przemawiaj\u0105cy za przedstawieniem polskiej powojennej sytuacji odwo\u0142uje si\u0119 do symboliki filmu, a konkretnie jego tytu\u0142u. Wiklinowe kosze w wi\u0119kszo\u015bci wykonywane s\u0105 z m\u0142odych p\u0119d\u00f3w drzewa wierzbowego. Z\u00a0kolei \u00f3w wierzba wed\u0142ug s\u0142ownika symboli W\u0142adys\u0142awa Kopali\u0144skiego jest symbolem polsko\u015bci. Tak wi\u0119c scen\u0119, w kt\u00f3rej posta\u0107 dziada wchodzi przez drzwi ustawione na pustyni i\u00a0zaczyna tworzy\u0107 lalkowe postaci z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci, mo\u017cna odczyta\u0107 jako przej\u0119cie w\u0142adzy przez komunist\u00f3w w powojennej Polsce.<\/p>\n<p class=\"p3\">Kolejna scena, potwierdzaj\u0105c zaproponowana interpretacj\u0119, przedstawia dziada, kt\u00f3ry uczy lalki chodzi\u0107 i za pomoc\u0105 kija nakre\u015bla na ziemi elips\u0119, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej maj\u0105 si\u0119 porusza\u0107. Mo\u017cna j\u0105 interpretowa\u0107 jako przystosowywanie spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego do nowo zastanej \u201ekomunistycznej sytuacji\u201d. Tak, jakby Polacy musieli na nowo uczy\u0107 si\u0119 \u201echodzi\u0107\u201d, tylko tym razem wed\u0142ug zasad wyznaczonych przez w\u0142adze PRL-u. Te wzorce i <i>zasady<\/i>, kt\u00f3rych musz\u0105 si\u0119 trzyma\u0107, w filmie ukazane s\u0105 jako przestrze\u0144 okr\u0119gu, dooko\u0142a kt\u00f3rego musz\u0105 maszerowa\u0107 lalki. Scen\u0119 t\u0119 mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do chocholego ta\u0144ca z \u201eWesela\u201d Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego, gdzie \u201ewodz\u0105 si\u0119 sztywno pary taneczne we wieniec uroczysty, powolny, pogodny \u2013 zwartym ko\u0142em, weselnym\u201d. Owo chodzenie wko\u0142o, mo\u017ce oznacza\u0107 r\u00f3wnie\u017c brak rozwoju, stanie w miejscu i zacofanie pa\u0144stwa polskiego za rz\u0105d\u00f3w komunistycznych. Dziad ogranicza kijem pole manewru lalkom, a tak\u017ce uderza nim w ziemi\u0119 tak, jakby wydawa\u0142 im rozkazy.<\/p>\n<p class=\"p3\">W kolejnej scenie dziad wskazuje r\u0119k\u0105 w praw\u0105 stron\u0119 (na wsch\u00f3d) i nakazuje im przechodzi\u0107 przez drzwi po\u0142o\u017cone po tej stronie. Tym razem jednak lalki staj\u0105 przed drzwiami razem i nie wykonuj\u0105 rozkazu. W kontek\u015bcie PRL-u mo\u017cna to interpretowa\u0107 jako strajki i napi\u0119t\u0105 sytuacje okresu gomu\u0142kowskiego. Gdy jedna z nich zostaje do tego zmuszona si\u0142\u0105, pozosta\u0142e staj\u0105 w jej obronie. Podobny wsp\u00f3lnotowy duch funkcjonowa\u0142 w\u015br\u00f3d polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa w okresie dzia\u0142a\u0144 \u201eSolidarno\u015bci\u201d w roku 1989.<\/p>\n<p class=\"p3\">Skutki buntu filmowych postaci przedstawia<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>zako\u0144czenie animacji. Lalki rozcz\u0142onkowuj\u0105 starca na cz\u0119\u015bci, wrzucaj\u0105 je do kosza i biegn\u0105 w kierunku <span class=\"s2\">\u00a0innego portalu reprezentuj\u0105cego wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wybra\u0142y.<\/span> W ten spos\u00f3b zostaje wyra\u017cona wiara autora filmu w obalenie systemu komunistycznego w Polsce. Kijowicz proroczo przedstawia wydarzenia, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mia\u0142y miejsce 22 lata po premierze filmu.<\/p>\n<p>Micha\u0142 Mr\u00f3z<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Micha\u0142-Mro\u0301z-Wiklinowy-kosz.-Animowany-manifest-wolnos\u0301ci.pdf\" rel=\"attachment wp-att-226\">Micha\u0142 Mro\u0301z, Wiklinowy kosz. Animowany manifest wolnos\u0301ci<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wiklinowy kosz to film Miros\u0142awa Kijowicza z 1967 roku, kt\u00f3ry ma niejednoznaczn\u0105 wymow\u0119, a\u00a0przy tym wzbudza polityczne kontrowersje. Sam autor interpretuje go jako \u201ekonflikt pokole\u0144, spraw\u0119 m\u0142odo\u015bci i staro\u015bci, gdy tak si\u0119 dzieje, \u017ce ten sam fakt interpretowany przez ludzi r\u00f3\u017cnych pokole\u0144 daje inny rezultat my\u015blowy\u201d. Wed\u0142ug re\u017cysera mamy wi\u0119c do czynienia ze relacjami mi\u0119dzyludzkimi, [&hellip;]<\/p>\n<a class=\"read-more-link\" href=\" https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2020\/03\/03\/wiklinowy-kosz-animowany-manifest-wolnosci\/ \">Read more<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":645,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":646,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122\/revisions\/646"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}