{"id":366,"date":"2021-02-10T14:58:33","date_gmt":"2021-02-10T13:58:33","guid":{"rendered":"http:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/?p=366"},"modified":"2021-02-10T15:01:05","modified_gmt":"2021-02-10T14:01:05","slug":"byl-sobie-raz-przelom-w-polskim-filmie-animowanym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2021\/02\/10\/byl-sobie-raz-przelom-w-polskim-filmie-animowanym\/","title":{"rendered":"<i>By\u0142 sobie raz<\/i>. Prze\u0142om w polskim filmie animowanym"},"content":{"rendered":"<div class=\"entry-video\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"BY\u0141 SOBIE RAZ. Prze\u0142om w polskim kinie animowanym\" width=\"1100\" height=\"619\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/yGAM1o6owH8?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<p class=\"p3\"><span class=\"s1\"><i>By\u0142 sobie raz<\/i> <\/span>to film z 1957 roku stworzony przez duet re\u017cyserski Jan Lenica i Walerian Borowczyk. Obu artyst\u00f3w charakteryzowa\u0142a artystyczna wszechstronno\u015b\u0107. Realizowali filmy aktorskie i awangardowe, a tak\u017ce plakaty filmowe. W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wsp\u00f3lnie zrealizowali eksperymentalny film <span class=\"s1\"><i>Sztandar M\u0142odych <\/i><\/span>(1957)<i> <\/i>udaj\u0105cy reklam\u0119 komunistycznego pisma dla m\u0142odzie\u017cy, a tak\u017ce <span class=\"s1\"><i>Dom<\/i><\/span> (1958), film kombinowany wykorzystuj\u0105cy zar\u00f3wno gr\u0119 aktorsk\u0105, jak i r\u00f3\u017cne techniki animacji: wycinank\u0119, kola\u017c czy animacj\u0119 przedmiot\u00f3w.<\/p>\n<p class=\"p3\"><span class=\"s1\"><i>By\u0142 sobie raz <\/i><\/span>to film prze\u0142omowy dla Polskiej Szko\u0142y Animacji. Zdoby\u0142 g\u0142\u00f3wne nagrody w kategorii film\u00f3w eksperymentalnych na festiwalach w Wenecji i Mannheim. W przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci animacji z tego okresu nie zosta\u0142 zrealizowany w studiu film\u00f3w animowanych, ale w Zespole Filmowym \u201eKADR\u201d, kt\u00f3ry specjalizowa\u0142 si\u0119 w produkcji film\u00f3w fabularnych. Autorom da\u0142o to szanse znacznego wykroczenia poza schematyczne kino rysunkowe skierowane tylko do widza dzieci\u0119cego. Omin\u0119li oni tak\u017ce charakterystyczny dla film\u00f3w animowanych system produkcji, kt\u00f3ry uniemo\u017cliwia\u0142 eksperymentowanie i wymusza\u0142 prac\u0119 w du\u017cym zespole realizator\u00f3w.<\/p>\n<p class=\"p3\">W filmie dominuje technika wycinankowa (a w\u0142a\u015bciwie wydzieranka), kt\u00f3ra przez wielu animator\u00f3w by\u0142a w tamtym czasie uwa\u017cana za prymitywn\u0105 i nie daj\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015bci stworzenia p\u0142ynnego ruchu. Dzi\u0119ki niej Lenica i Borowczyk mogli wyzwoli\u0107 si\u0119 od realistycznej formy i stworzy\u0107 w\u0142asny filmowy \u015bwiat. W manife\u015bcie opublikowanym w czasopi\u015bmie \u201eFilm\u201d tw\u00f3rcy stwierdzali:<\/p>\n<p class=\"p3\">\u201eChcemy powr\u00f3ci\u0107 do kina wizualnego poj\u0119tego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, wzbogaconego o elementy d\u017awi\u0119ku, koloru. Nie chcemy si\u0119 ogranicza\u0107 do jednego gatunku stylistycznego, ale si\u0119ga\u0107 do wszystkiego, co pobudza wyobra\u017ani\u0119, wzrusza, \u015bmieszy, \u00bbbawi oko\u00ab\u201d.<\/p>\n<p class=\"p3\">Forma filmu nie ogranicza si\u0119 jedynie do wydzieranki. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce dzieci\u0119ce rysunki, wycinki z gazet, stare zdj\u0119cia i fragmenty kronik filmowych. W ostatniej scenie tw\u00f3rcy ods\u0142aniaj\u0105 sw\u00f3j warsztat pracy i ukazuj\u0105 widzowi wszystkie elementy, z kt\u00f3rych zosta\u0142 wykonany film. Wskazuj\u0105 w ten spos\u00f3b, \u017ce nie interesuje ich stworzenie iluzji, kt\u00f3ra sprawi \u017ce widz uwierzy w istniej\u0105cy na ekranie \u015bwiat.<\/p>\n<p class=\"p3\">Kola\u017cowa forma obecna w filmie doskonale \u0142\u0105czy si\u0119 ze swobodnym sposobem opowiadania jaki przyj\u0119li Lenica i Borowczyk. <span class=\"s1\"><i>By\u0142 sobie raz <\/i><\/span>to lu\u017any ci\u0105g obraz\u00f3w, bez jednoznacznej linii narracyjnej. G\u0142\u00f3wny bohater to kilka wydartych niepasuj\u0105cych do siebie kolorowych element\u00f3w. Dopiero w ruchu zyskuje cechy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zaczyna przypomina\u0107 jakie\u015b zwierz\u0119 lub postaci ludzkie. Jego cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest ci\u0105g\u0142a zmienno\u015b\u0107. Dobiera napotkane na swojej drodze elementy i dokleja do siebie sprawdzaj\u0105c czy pasuj\u0105 i jakie wra\u017cenie robi\u0105 na otoczeniu. Niekiedy dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c odwrotnie: odczepia od siebie pewne kszta\u0142ty i zmienia otaczaj\u0105cy go \u015bwiat.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Podobny spos\u00f3b my\u015blenia charakteryzowa\u0142 autor\u00f3w filmu, kt\u00f3rzy podczas jego realizacji eksperymentowali z kszta\u0142tem, faktur\u0105 i kolorem.<\/p>\n<p class=\"p3\"><span class=\"s1\"><i>By\u0142 sobie raz <\/i><\/span>to pewnego rodzaju manifest artystyczny wskazuj\u0105cy na now\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 powinien kroczy\u0107 film animowany. Podkre\u015bla to wymowa ostatniej sceny, w kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wny bohater wchodzi do galerii. Przechodzi obok obraz\u00f3w Leonarda da Vinci i Joana Mir\u00f3, a nast\u0119pnie wchodzi do ramy ustawionej w ich s\u0105siedztwie. Ten gest poszerza granice sztuki i podkre\u015bla, \u017ce nowe eksperymentalne formy, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w sztuce i filmie s\u0105 r\u00f3wnowa\u017cne dzie\u0142om uznanych mistrz\u00f3w. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nie jest przy tym czym\u015b elitarnym, ale jest dost\u0119pna dla ka\u017cdego i wszystkie praktyki artystyczne s\u0105 dopuszczalne.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Micha\u0142 Mr\u00f3z<\/p>\n<p class=\"p4\"><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By\u0142 sobie raz to film z 1957 roku stworzony przez duet re\u017cyserski Jan Lenica i Walerian Borowczyk. Obu artyst\u00f3w charakteryzowa\u0142a artystyczna wszechstronno\u015b\u0107. Realizowali filmy aktorskie i awangardowe, a tak\u017ce plakaty filmowe. W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wsp\u00f3lnie zrealizowali eksperymentalny film Sztandar M\u0142odych (1957) udaj\u0105cy reklam\u0119 komunistycznego pisma dla m\u0142odzie\u017cy, a tak\u017ce Dom (1958), film kombinowany wykorzystuj\u0105cy zar\u00f3wno [&hellip;]<\/p>\n<a class=\"read-more-link\" href=\" https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2021\/02\/10\/byl-sobie-raz-przelom-w-polskim-filmie-animowanym\/ \">Read more<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":369,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=366"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":368,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366\/revisions\/368"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}