{"id":557,"date":"2023-12-29T18:29:36","date_gmt":"2023-12-29T17:29:36","guid":{"rendered":"http:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/?p=557"},"modified":"2023-12-30T06:18:17","modified_gmt":"2023-12-30T05:18:17","slug":"kino-witolda-leszczynskiego-zywot-mateusza-swiat-prostego-piekna-zdziwien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2023\/12\/29\/kino-witolda-leszczynskiego-zywot-mateusza-swiat-prostego-piekna-zdziwien\/","title":{"rendered":"Kino Witolda Leszczy\u0144skiego. <i>\u017bywot Mateusza<\/i>. \u015awiat prostego pi\u0119kna zdziwie\u0144"},"content":{"rendered":"<div class=\"entry-video\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"KINO WITOLDA LESZCZY\u0143SKIEGO. \u201e\u017bywot Mateusza\u201d. \u015awiat prostego pi\u0119kna zdziwie\u0144\" width=\"1100\" height=\"619\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/7238-2JJGLU?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"p1\"><strong><span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span><\/strong><\/p>\n<p class=\"p1\"><strong>\u015awiat prostego pi\u0119kna zdziwie\u0144<\/strong><\/p>\n<p class=\"p3\">Film <span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span> by\u0142 debiutem re\u017cyserskim Witolda Leszczy\u0144skiego, zrealizowanym jako praca dyplomowa w Szkole Filmowej w \u0141odzi. Poszukuj\u0105c tematu do filmu dyplomowego Leszczy\u0144ski przeczyta\u0142 przet\u0142umaczon\u0105 w\u00f3wczas na j\u0119zyk polski, a napisan\u0105 w 1957 roku, ksi\u0105\u017ck\u0119 norweskiego pisarza Tarjei Vesaasa <span class=\"s1\"><i>Ptak<\/i><\/span><i>i<\/i>. Bohaterem powie\u015bci jest Matis, m\u0119\u017cczyzna zachowuj\u0105cy dzieci\u0119c\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 i naiwno\u015b\u0107, mieszkaj\u0105cy wraz ze swoj\u0105 siostr\u0105 z dala od spo\u0142ecze\u0144stwa. Jest uwa\u017cany za chorego umys\u0142owo i wy\u015bmiewany.<\/p>\n<p class=\"p3\">Powie\u015b\u0107 porusza problem samotno\u015bci cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest silnie zwi\u0105zany z otaczaj\u0105c\u0105 go tajemnicz\u0105 przyrod\u0105. Ksi\u0105\u017cka wzbudzi\u0142a zachwyt Leszczy\u0144skiego. Napisa\u0142 list do Vesaasa i otrzyma\u0142 zgod\u0119 pisarza na ekranizacj\u0119. Scenariusz zosta\u0142 przygotowany przez re\u017cysera razem z Wojciechem Solarzem na podstawie pierwszej cz\u0119\u015bci powie\u015bci.<\/p>\n<p class=\"p3\">Mimo trudno\u015bci, po wielu miesi\u0105cach stara\u0144 uda\u0142o si\u0119 zdoby\u0107 dodatkowe \u015brodki finansowe na produkcj\u0119 filmu, kt\u00f3ry musia\u0142 by\u0107 znacznie d\u0142u\u017cszy ni\u017c 20-minutowy film dyplomowy, kt\u00f3ry mog\u0142a sfinansowa\u0107 Szko\u0142a Filmowa. <span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span>, jako film fabularny, mia\u0142 jeden z najni\u017cszych bud\u017cet\u00f3w w historii polskiego kina. Film zosta\u0142 nakr\u0119cony jesieni\u0105 1967 roku w plenerach nad jeziorem Wigry. Autorem zdj\u0119\u0107 by\u0142 Andrzej Kostenko.<\/p>\n<p class=\"p3\">Premiera odby\u0142a si\u0119 w lutym 1968 roku. Film spotka\u0142 si\u0119 z entuzjastycznym przyj\u0119ciem, bardzo wysoko oceniono skupion\u0105, wyra\u017caj\u0105c\u0105 \u015bwiat wewn\u0119trzny bohatera sztuk\u0119 aktorsk\u0105 Franciszka Pieczki. Zamkni\u0119ty w kr\u0119gu my\u015bli i dozna\u0144 g\u0142\u00f3wnego bohatera, prosty i niewymy\u015blny, a zarazem wieloznaczny i skomplikowany film zadziwia\u0142 krytyk\u00f3w, porusza\u0142 i niepokoi\u0142 ogl\u0105daj\u0105cych go widz\u00f3w. Warto przytoczy\u0107 fragmenty opublikowanych w\u00f3wczas recenzji.<\/p>\n<p class=\"p3\">Zygmunt Ka\u0142u\u017cy\u0144ski:<i> \u201e<\/i><span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span> jest to film pi\u0119kny, wzruszaj\u0105cy, zas\u0142uguj\u0105cy, by go zaliczy\u0107 do najlepszych pozycji polskiego kina\u201d.<\/p>\n<p class=\"p3\">Jacek Fuksiewicz:<i> \u201e<\/i><span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span> utkany jest z\u00a0poetyckich wzrusze\u0144 i\u00a0niedopowiedze\u0144, a\u00a0\u017cycie bohatera wydaje si\u0119 nam g\u0142\u0119boko ludzkie w\u00a0owych marzeniach o\u00a0wyrwaniu si\u0119 z\u00a0ram w\u0142asnego losu i\u00a0przekroczeniu w\u0142asnej doli, (&#8230;) w\u00a0pragnieniu odnalezienia we w\u0142asnym \u017cyciu jakiego\u015b sensu \u2013 we wra\u017cliwo\u015bci na przyrod\u0119,<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>w\u00a0marzeniach o\u00a0tym, by by\u0107 pi\u0119kniejszym, silniejszym, lepszym \u2013 w\u00a0upartej walce o\u00a0w\u0142asn\u0105 wolno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n<p class=\"p3\">Konrad Eberhardt: \u201eCzy film Witolda Leszczy\u0144skiego trzeba traktowa\u0107 jako jakie\u015b signum, czy ma z niego wynikn\u0105\u0107 jaki\u015b nowy styl, temat, motyw kinematografii polskiej? Czy te\u017c jest to fenomen bez nast\u0119pstw? Nie wiem, przysz\u0142o\u015b\u0107 poka\u017ce. Wiem natomiast, \u017ce jest to arcydzie\u0142o\u201d.<\/p>\n<p class=\"p3\"><span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span> zakwalifikowa\u0142 si\u0119 na festiwal w Cannes, z du\u017cymi szansami na zdobycie jednej z g\u0142\u00f3wnych nagr\u00f3d. Festiwal rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 10 maja 1968 roku, ale po kilku dniach zosta\u0142 przerwany, a potem odwo\u0142any ze wzgl\u0119du na odbywaj\u0105ce si\u0119 we Francji protesty studenckie. Nie przyznano \u017cadnej nagrody. Z 28 film\u00f3w, kt\u00f3re rywalizowa\u0142y o Grand Prix, wy\u015bwietlono tylko 11.<\/p>\n<p class=\"p3\">Film Witolda Leszczy\u0144skiego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wyciszon\u0105, ascetyczn\u0105 form\u0105, prostot\u0105 scenograficzn\u0105, uproszczon\u0105 inscenizacj\u0105, dostojnym rytmem monta\u017cowym, a zarazem harmoni\u0105 wszystkich u\u017cytych \u015brodk\u00f3w wyrazu. Praca frontalnie ustawionej kamery zosta\u0142a ograniczona do najazd\u00f3w, odjazd\u00f3w i jazd r\u00f3wnoleg\u0142ych. W d\u0142ugie uj\u0119cia i wyszukane kadry zosta\u0142o wpisane wyrafinowane pi\u0119kno obrazu \u015bwiata. Kadry zachowuj\u0105 o\u015b symetrii i proporcj\u0119 z\u0142otego podzia\u0142u. Obrazowy \u0142ad filmu wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 tak\u017ce maj\u0105ce cz\u0119sto tak\u0105 sam\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 uj\u0119cia i przeciwuj\u0119cia. Starannie komponowany obraz filmowy jest hieratyczny, ods\u0142ania rzeczywisto\u015b\u0107 z jej g\u0142\u0119bi\u0105, tajemnic\u0105 i wielo\u015bci\u0105 wymiar\u00f3w. Jest krajobrazem duszy bohatera, a zarazem duchowym pejza\u017cem \u015bwiata odsy\u0142aj\u0105cym do sfery sacrum.<\/p>\n<p class=\"p3\">Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni w <i>\u017bywocie Mateusza<\/i> muzyka. Re\u017cyser wybra\u0142 do filmu <span class=\"s1\"><i>Concerto grosso<\/i><\/span> g-moll op. 6 nr 8 Arcangelo Corellego. D\u0142ugo\u015b\u0107 niekt\u00f3rych uj\u0119\u0107 zosta\u0142a dostosowana do czasu trwania poszczeg\u00f3lnych fraz muzycznych. Muzyka wraz z monta\u017cem wsp\u00f3\u0142tworzy tempo narracji. Utw\u00f3r zosta\u0142 wykonany przez orkiestr\u0119 z pomini\u0119ciem partii klawesynu. Na planie filmu, w czasie realizacji wybranych scen, w kt\u00f3rych mia\u0142a rozbrzmiewa\u0107 muzyka, na przyk\u0142ad w scenie wchodzenia Matisa na pomost, Franciszek Pieczka s\u0142ysza\u0142 muzyk\u0119 odtwarzan\u0105 z magnetofonu i synchronizowa\u0142 swoje ruchy z jej rytmem. <span class=\"s1\"><i>Concerto grosso<\/i><\/span> jest muzyk\u0105 stanu psychicznego bohatera.<\/p>\n<p class=\"p3\">W <span class=\"s1\"><i>\u017bywocie Mateusza<\/i><\/span> kamera cz\u0119sto uto\u017csamia si\u0119 ze wzrokiem Matisa, jego wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i szczeg\u00f3lnym sposobem widzenia rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p class=\"p3\">W scenie, w kt\u00f3rej Matis spotyka na drodze samoch\u00f3d, w roli kierowcy wyst\u0105pi\u0142 re\u017cyser Witold Leszczy\u0144ski.<\/p>\n<p class=\"p3\">Sceny kontemplacji przyrody i powa\u017cnych rozm\u00f3w z Olg\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 w filmie na przemian z przygodami, kt\u00f3rych Matis \u2013 g\u0142upiec Bo\u017cy \u2013 do\u015bwiadcza z powodu swojej naiwno\u015bci i nieprzystosowania do \u017cycia. <span class=\"s1\"><i>\u017bywot Mateusza<\/i><\/span> jest filmem \u2013 misterium, filmem \u2013 medytacj\u0105. Tytu\u0142 nawi\u0105zuje do biografii os\u00f3b uznanych za \u015bwi\u0119te. Widz mo\u017ce przejrze\u0107 si\u0119 w <span class=\"s1\"><i>\u017bywocie Mateusza<\/i><\/span><i> <\/i>jak w zwierciadle, dostrzec dzi\u0119ki bohaterowi filmu, \u017ce \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105 ludzie, jest podnios\u0142y i pi\u0119kny. Film zwraca uwag\u0119, \u017ce subtelne odczucie rzeczywisto\u015bci jest przez wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka bardzo cz\u0119sto zapomniane i utracone. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przywr\u00f3cenia takiego sposobu odbioru \u015bwiata staje si\u0119 rodzajem wyzwania, kt\u00f3re Witold Leszczy\u0144ski stawia przed widzem.<\/p>\n<p class=\"p3\">Kiedy Matis patrzy z zachwytem na wie\u015b, zbli\u017ceniu jego twarzy towarzyszy, odzwierciedlaj\u0105ce jego rado\u015b\u0107,<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>taneczne <span class=\"s1\"><i>Vivace<\/i><\/span><i> <\/i>z utworu Corellego. Warto tak\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na uj\u0119cia pokazuj\u0105ce krajobraz. Mog\u0105 one przywodzi\u0107 na my\u015bl malarstwo Pietera Bruegela.<\/p>\n<p class=\"p3\">Siostra Matisa Olga zarabia na utrzymanie siebie i brata robieniem swetr\u00f3w. Matis chce jej pom\u00f3c. Idzie do wsi by podj\u0105\u0107 prac\u0119 przy sadzeniu drzew. Bardzo szybko okazuje si\u0119, \u017ce nie mo\u017ce sobie poradzi\u0107 z sadzonkami. Cho\u0107 si\u0119 stara i wk\u0142ada w prac\u0119 du\u017cy wysi\u0142ek, nie potrafi pracowa\u0107 tak sprawnie jak inne osoby, kt\u00f3re szybko sadz\u0105 drzewa i coraz bardziej si\u0119 od niego oddalaj\u0105.<\/p>\n<p class=\"p3\">Nadwra\u017cliwy Matis cieszy si\u0119 i l\u0119ka jak dziecko. Jest bezpo\u015bredni, dobroduszny i szczery. Bohater filmu jest przez mieszka\u0144c\u00f3w wsi lubiany, ale jednocze\u015bnie lekcewa\u017cony za swoje niedostosowanie do regu\u0142 ich \u015bwiata i codziennego \u017cycia. Matis pozostaje na uboczu wiejskiej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n<p class=\"p3\">Matisowi towarzyszy uczucie odrzucenia i osamotnienia. Niezwykle bliski jest mu natomiast \u015bwiat otaczaj\u0105cej go przyrody: jeziora, lasu, drzew, ro\u015blin i ptak\u00f3w. Nawi\u0105zuje z nim g\u0142\u0119boki kontakt. Wpatruje si\u0119 w niebo, \u015bledzi lot ptaka, odciska d\u0142onie na mchu i boi si\u0119 burzy.<\/p>\n<p class=\"p3\">\u015awiat jest dla niego \u017cyw\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, ka\u017cdy jego element jest istot\u0105, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 mie\u0107 swoj\u0105 dusz\u0119. \u015awiat fizyczny i duchowy jest odbierany i prze\u017cywany przez bohatera filmu jako niepodzielna ca\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej on tak\u017ce uczestniczy. Poszczeg\u00f3lne elementy tak postrzeganego \u015bwiata s\u0105 po\u0142\u0105czone tajemniczymi zwi\u0105zkami, do kt\u00f3rych cz\u0142owiek mo\u017ce niekiedy zbli\u017cy\u0107 si\u0119 za po\u015brednictwem swojej intuicji. Dla Matisa drzewa \u017cyj\u0105, maj\u0105 swoje imiona i losy. Rodz\u0105 si\u0119 i umieraj\u0105 jak cz\u0142owiek. Natura czuje, oddycha i m\u00f3wi. Bohater filmu jest przekonany, \u017ce cz\u0142owiek i drzewo, cz\u0142owiek i ptak tworz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 duchow\u0105. Witold Leszczy\u0144ski chce pokaza\u0107 w <span class=\"s1\"><i>\u017bywocie Mateusza<\/i><\/span> pierwotne pi\u0119kno \u015bwiata. Re\u017cyser stara si\u0119 nak\u0142oni\u0107 widza do kontemplacji obrazu filmowego, pr\u00f3buje dotrze\u0107 bardziej do sfery wzrusze\u0144 ni\u017c do ch\u0142odnego, intelektualnego odbioru. Obserwacja lotu ptaka staje si\u0119 opowie\u015bci\u0105 o przekraczaniu granicy \u015bwiata materialnego i wkraczaniu w do\u015bwiadczenie duchowe.<\/p>\n<p class=\"p3\">W wielu uj\u0119ciach czas zdaje si\u0119 powstrzymywa\u0107 sw\u00f3j bieg i kieruje uwa\u017cno\u015b\u0107 widza w stron\u0119 duchowego wizerunku \u015bwiata, zach\u0119ca do uznania jego obecno\u015bci, stara si\u0119 nak\u0142oni\u0107 do jego akceptacji. Re\u017cyser zamiast poznawania proponuje wsp\u00f3\u0142odczuwanie. Matis nie przestrzega zwyczajowych zasad \u017cycia i post\u0119powania. Dla tzw. normalnych ludzi jest pomylony i ob\u0142\u0105kany. Bohater filmu Leszczy\u0144skiego widzi wok\u00f3\u0142 siebie to co nosi w sobie samym. Nieprzystosowany do regu\u0142 \u017cycia, bezradny wobec najprostszych zada\u0144, dostrzega i prze\u017cywa otaczaj\u0105cy go \u015bwiat jak dziecko zab\u0142\u0105kane mi\u0119dzy doros\u0142ymi. Dane jest mu \u2013 jak \u015bw. Franciszkowi, z kt\u00f3rym posta\u0107 Matisa cz\u0119sto uto\u017csamiano w recenzjach filmu \u2013 unikalne do\u015bwiadczenie ca\u0142o\u015bci i jedno\u015bci \u015bwiata. O tym zapomnianym przez wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka doznaniu m\u00f3wi film Witolda Leszczy\u0144skiego \u2013 jedno z arcydzie\u0142 polskiego kina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u017bywot Mateusza \u015awiat prostego pi\u0119kna zdziwie\u0144 Film \u017bywot Mateusza by\u0142 debiutem re\u017cyserskim Witolda Leszczy\u0144skiego, zrealizowanym jako praca dyplomowa w Szkole Filmowej w \u0141odzi. Poszukuj\u0105c tematu do filmu dyplomowego Leszczy\u0144ski przeczyta\u0142 przet\u0142umaczon\u0105 w\u00f3wczas na j\u0119zyk polski, a napisan\u0105 w 1957 roku, ksi\u0105\u017ck\u0119 norweskiego pisarza Tarjei Vesaasa Ptaki. Bohaterem powie\u015bci jest Matis, m\u0119\u017cczyzna zachowuj\u0105cy dzieci\u0119c\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 [&hellip;]<\/p>\n<a class=\"read-more-link\" href=\" https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/2023\/12\/29\/kino-witolda-leszczynskiego-zywot-mateusza-swiat-prostego-piekna-zdziwien\/ \">Read more<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":558,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=557"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":627,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions\/627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}