Seweryn Ku\u015bmierczyk<\/b><\/p>\n
Realizacja sceny bitwy w Faraonie<\/i><\/b><\/p>\n
Scena ataku by\u0142a filmowana tu\u017c po wschodzie s\u0142o\u0144ca. Zbocza barchan\u00f3w s\u0105 wtedy zacienione, widoczne staj\u0105 si\u0119 zag\u0142\u0119bienia i pofa\u0142dowania, otwarta przestrze\u0144 zyskuje \u015bwiat\u0142ocie\u0144, kt\u00f3ry znika wraz ze wznosz\u0105cym si\u0119 s\u0142o\u0144cem. Jest to czas, w kt\u00f3rym \u201epustynia opowiada o sobie\u201d. W po\u0142udnie promienie s\u0142oneczne padaj\u0105 prawie pionowo i stoj\u0105cy cz\u0142owiek ma jedynie nieco cienia obok n\u00f3g. Obecno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a i cienia, kszta\u0142towa\u0142a wraz z uk\u0142adem terenu plastyk\u0119 przestrzeni w realizowanej scenie, ale by\u0142a tak\u017ce jednym z element\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych charakter zdarzenia i jego dynamik\u0119. Twarze biegn\u0105cych w stron\u0119 przeciwnika \u017co\u0142nierzy, o\u015bwietlane padaj\u0105cymi z boku promieniami s\u0142o\u0144ca s\u0105 w po\u0142owie okryte cieniem. Udzia\u0142 w bitwie, przynosz\u0105cy swoisty stan zawieszenia pomi\u0119dzy \u017cyciem a \u015bmierci\u0105, zosta\u0142 odzwierciedlony w obecnym w tej scenie o\u015bwietleniu przestrzeni i ludzi. Kontynuacj\u0105 i konsekwencj\u0105 wpisania bitewnych zmaga\u0144 ludzi w makrokosmos rodz\u0105cego si\u0119 i obumieraj\u0105cego dnia by\u0142o sfilmowanie scen rozgrywaj\u0105cych si\u0119 po bitwie w porze zachodu s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Realizacja sceny ataku z zachowaniem \u015bwiat\u0142ocienia wymaga\u0142a bardzo starannych przygotowa\u0144. Ze wzgl\u0119du na szybko wnosz\u0105ce si\u0119 s\u0142o\u0144ce zdj\u0119cia musia\u0142y zosta\u0107 nakr\u0119cone w czasie zaledwie kilkunastu minut. Wszystkie prace przygotowawcze zosta\u0142y wykonane przez ekip\u0119 filmow\u0105 poprzedniego dnia wieczorem. Filmowcy i o\u015bmiuset \u017co\u0142nierzy bior\u0105cych udzia\u0142 w bitwie sp\u0119dzili noc na pustyni w ustalonych miejscach. Dzi\u0119ki temu zdj\u0119cia mog\u0142y si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 natychmiast po nastaniu \u015bwitu i by\u0142y realizowane, jak podkre\u015bla operator Jerzy W\u00f3jcik, z dok\u0142adno\u015bci\u0105 wr\u0119cz minutow\u0105.<\/p>\n Fragment pustyni, na kt\u00f3rym by\u0142a kr\u0119cona scena bitwy, pe\u0142ni\u0105cy rol\u0119 pustynnej scenografii, musia\u0142 posiada\u0107 powierzchni\u0119 ukszta\u0142towan\u0105 w spos\u00f3b odpowiednio estetyczny. Plenery do poszczeg\u00f3lnych scen by\u0142y wyszukiwane przez Kawalerowicza i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w w czasie d\u0142ugich marszy po pustyni. Miejsce, w kt\u00f3rym kr\u0119cono scen\u0119 ataku musia\u0142o posiada\u0107 tak\u017ce dodatkowe cechy, okre\u015blone przez operatora, pozwalaj\u0105ce na uzyskanie w uj\u0119ciach odpowiedniego rytmu. Zosta\u0142y wybrane wydmy o takim ukszta\u0142towaniu, by poszczeg\u00f3lne odcinki drogi pokonywanej przez biegn\u0105cych \u017co\u0142nierzy by\u0142y jak najkr\u00f3tsze. Wchodzenie na wydm\u0119, a p\u00f3\u017aniej schodzenie z niej nie powinno by\u0142o trwa\u0107 zbyt d\u0142ugo.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>W czasie realizacji Faraona<\/i> nie istnia\u0142 jeszcze steadicam, czyli wykorzystywany przez operator\u00f3w filmowych system stabilizacji kamery, oddzielaj\u0105cy mechanicznie ruch kamery od operatora. Urz\u0105dzenie to zosta\u0142o wprowadzone do u\u017cytkowania w 1975 roku. Pozwala ono uzyska\u0107 bardzo p\u0142ynne uj\u0119cie, pozbawione uderze\u0144, szarpni\u0119\u0107 i wibracji, z trzymanej przez operatora kamery, w czasie kiedy musi si\u0119 on np. szybko przemieszcza\u0107, porusza\u0107 na nier\u00f3wnym pod\u0142o\u017cu lub pracowa\u0107 w przestrzeni zmuszaj\u0105cej do realizacji zdj\u0119\u0107 \u201ez r\u0119ki\u201d.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>W celu zrealizowania sceny ataku w zaplanowanej formie, zak\u0142adaj\u0105cej pokazanie jej z punktu widzenia jednego z \u017co\u0142nierzy, czyli wprowadzenie widza do \u015brodka biegn\u0105cego oddzia\u0142u, zosta\u0142a wykonana specjalna lektyka. By\u0142a ona niesiona inaczej ni\u017c si\u0119 to zwykle praktykuje. Trzymaj\u0105ce za dr\u0105gi i przymocowane do nich poprzeczki osoby nie znajdowa\u0142y si\u0119 z przodu i z ty\u0142u, ale po lewej i prawej stronie. Siedz\u0105cy lub stoj\u0105cy w lektyce Witold Soboci\u0144ski, z za\u0142o\u017conym pancerzem pomagaj\u0105cym w trzymaniu kamery, by\u0142 niesiony przez dwudziestu m\u0119\u017cczyzn. Aby pojawi\u0142a si\u0119 p\u0142ynno\u015b\u0107 ruchu lektyki nios\u0105ce j\u0105 osoby nie mog\u0142y biec rytmicznie, noga w nog\u0119, ale musia\u0142y porusza\u0107 si\u0119 nier\u00f3wnomiernie, zachowuj\u0105c indywidualny rytm i d\u0142ugo\u015b\u0107 krok\u00f3w. (\u2026)<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Kamera id\u0105ca, a p\u00f3\u017aniej biegn\u0105ca wraz z \u017co\u0142nierzami pokazywa\u0142a w czasie wspinania si\u0119 na wydmy ich nogi i stopy, w czasie schodzenia w kadrze pojawia\u0142y si\u0119 torsy i bro\u0144. Na szczycie wydmy na g\u0142owami \u017co\u0142nierzy ods\u0142ania\u0142a si\u0119 na chwil\u0119 przestrze\u0144 pozwalaj\u0105ca oceni\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 od przeciwnika. (\u2026)<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Dramaturgia sceny ataku, trwaj\u0105cej dwie minuty i sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z szeregu uj\u0119\u0107 subiektywnej kamery, zosta\u0142a uformowana przez uk\u0142ad monta\u017cowy uwzgl\u0119dniaj\u0105cy rozw\u00f3j ataku w czasie i zawarte w kadrze relacje przestrzenne zachodz\u0105ce pomi\u0119dzy lud\u017ami wraz z obecno\u015bci\u0105 dostrzeganego przez kamer\u0119 otoczenia.\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Sekwencja uj\u0119\u0107 tworz\u0105cych scen\u0119 ataku zostaje poprzedzona koncentracj\u0105 nadchodz\u0105cych z prawej i lewej strony oddzia\u0142\u00f3w na wyznaczonym kierunku natarcia, pokrywaj\u0105cym si\u0119 z osi\u0105 kompozycyjn\u0105 prowadz\u0105c\u0105 centralnie w g\u0142\u0105b kadru. Ostre, wyd\u0142u\u017cone cienie staj\u0105 si\u0119 wizualn\u0105 zapowiedzi\u0105 nadchodz\u0105cej bitwy, oddaj\u0105 swoj\u0105 ekspresj\u0105 pojawiaj\u0105ce si\u0119 napi\u0119cie.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Pierwsze uj\u0119cia oswajaj\u0105 widza z usytuowaniem subiektywnej kamery w \u015brodku pokonuj\u0105cego wydmy oddzia\u0142u. Spojrzenie ponad g\u0142owami \u017co\u0142nierzy do ty\u0142u pozwala dostrzec kolejne szeregi id\u0105cych do ataku. Pojawia si\u0119 odczucie zamkni\u0119cia po\u015brodku zwartej grupy, otoczenia przez cia\u0142a i tarcze zachowuj\u0105ce jednolit\u0105 kolorystyk\u0119, dzi\u0119ki czemu zatraca si\u0119 indywidualno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych postaci. W nast\u0119pnym uj\u0119ciu, w czasie schodzenia z grzbietu wydmy, ods\u0142ania si\u0119 widok rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 przed \u017co\u0142nierzami \u2013 otwarta przestrze\u0144 oddzielaj\u0105ca ich od znajduj\u0105cych si\u0119 na linii horyzontu, na szczytach barchan\u00f3w wojsk libijskich. Po wej\u015bciu na grzbiet kolejnych wydm ods\u0142ania si\u0119 na kr\u00f3tko przestrze\u0144 pomi\u0119dzy atakuj\u0105cymi a przeciwnikiem. Ukszta\u0142towanie terenu sprawia, \u017ce odleg\u0142o\u015b\u0107 jest trudna do oszacowania. Przemieszczanie si\u0119 oddzia\u0142u zyskuje wymiar czasowy, jest rodzajem trwania w biegu i oczekiwania na bezpo\u015brednie starcie z wrogiem.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Czasoprzestrze\u0144 biegu zyskuje podzia\u0142 na kolejne etapy, w kt\u00f3re zostaje wpisany tworz\u0105cy wizualne frazy rytm wspinania si\u0119 i schodzenia z wydm oraz sta\u0142y, zmieniaj\u0105cy swoj\u0105 dynamik\u0119, wzmocnion\u0105 k\u0142ad\u0105cymi si\u0119 na piasku ruchomymi cieniami, audiowizualny mikrorytm pokazywanych w zbli\u017ceniach tors\u00f3w i n\u00f3g \u017co\u0142nierzy oraz obecnych w warstwie d\u017awi\u0119kowej odg\u0142os\u00f3w ich krok\u00f3w i oddech\u00f3w.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Usytuowana w grupie \u017co\u0142nierzy kamera pokazuje ich w p\u00f3\u0142zbli\u017ceniach. S\u0105 te\u017c wchodz\u0105ce w kadr zbli\u017cenia twarzy. Ci, kt\u00f3rzy biegn\u0105 najbli\u017cej wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 oddaleni na odleg\u0142o\u015b\u0107 wci\u0105gni\u0119cia r\u0119ki. Proksemika stosowanych przez operatora kamery plan\u00f3w tworzy wr\u0119cz kinestetyczne wra\u017cenie blisko\u015bci, stara si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do znanego widzowi odczucia pozostawania wobec innych os\u00f3b w dystansie indywidualnym, pozwalaj\u0105cym na nawi\u0105zanie kontaktu fizycznego. Obraz filmowy konkretyzuje wysi\u0142ek i wizualizuje narastaj\u0105ce zm\u0119czenie biegn\u0105cych, intensyfikuj\u0105c wra\u017cenie uczestnictwa w trwaj\u0105cym ataku.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 widza przyjmuj\u0105cego punkt widzenia kamery subiektywnej, zamkni\u0119ta i zacie\u015bniona w trakcie biegu, zaczyna si\u0119 otwiera\u0107 przed bezpo\u015brednim starciem z przeciwnikiem. Dominuj\u0105cy w kadrze obraz biegn\u0105cej grupy, otaczaj\u0105cej wsp\u00f3\u0142uczestnicz\u0105cego w tym zdarzeniu mentalnie i emocjonalnie widza, zostaje zast\u0105piony widokiem pojedynczych, zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 do wroga i podejmuj\u0105cych walk\u0119 \u017co\u0142nierzy. Dystans oddzielaj\u0105cy atakuj\u0105cych od przeciwnika zostaje gwa\u0142townie skr\u00f3cony. Moment spotkania z wrogiem jest zaskoczeniem. Bezpo\u015brednie starcie otrzymuje wymiar indywidualny. Spos\u00f3b obrazowania informuje widza o niemo\u017cno\u015bci unikni\u0119cia spotkania sam na sam z przeciwnikiem.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Szybko\u015b\u0107 pojawienia si\u0119 tej sytuacji w obrazie filmowym jest rodzajem emocjonalnego wtargni\u0119cia do wn\u0119trza widza, po czym wr\u0119cz natychmiast nast\u0119puje bezpo\u015bredni atak przeciwnika. (\u2026) Na ekranie pojawia si\u0119 czerwie\u0144 krwi, a potem ciemno\u015b\u0107. Gwa\u0142towno\u015b\u0107 ataku zostaje skontrastowana przez po\u0142\u0105czenie monta\u017cowe z bezruchem, cisz\u0105 po bitwie i zachodz\u0105cym s\u0142o\u0144cem.<\/p>\n \u00a0\u00a0 \u00a0 <\/span>Scena ataku jest pr\u00f3b\u0105 wywo\u0142ania sytuacji oddzia\u0142ywania emocjonalnego na widza poprzez stworzenie, przy pomocy przede wszystkim operatorskich \u015brodk\u00f3w wyrazu, ekranowej ekstensji obecno\u015bci i dozna\u0144 postaci bior\u0105cej udzia\u0142 i gin\u0105cej w bitwie.<\/p>\n Seweryn Ku\u015bmierczyk, Mi\u0119dzy \u015bwiat\u0142em a szaro\u015bci\u0105 piasku<\/i>, w: \u201eFaraon\u201d. Poetyka filmu,<\/i> pod red. S. Ku\u015bmierczyka, Warszawa 2016, s. 312-318 (pomini\u0119to przypisy).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Seweryn Ku\u015bmierczyk Realizacja sceny bitwy w Faraonie Scena ataku by\u0142a filmowana tu\u017c po wschodzie s\u0142o\u0144ca. Zbocza barchan\u00f3w s\u0105 wtedy zacienione, widoczne staj\u0105 si\u0119 zag\u0142\u0119bienia i pofa\u0142dowania, otwarta przestrze\u0144 zyskuje \u015bwiat\u0142ocie\u0144, kt\u00f3ry znika wraz ze wznosz\u0105cym si\u0119 s\u0142o\u0144cem. Jest to czas, w kt\u00f3rym \u201epustynia opowiada o sobie\u201d. W po\u0142udnie promienie s\u0142oneczne padaj\u0105 prawie pionowo i stoj\u0105cy […]<\/p>\nRead more<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=82"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82\/revisions\/83"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=82"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=82"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edukacjaspojrzenia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=82"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}